عدم حالش معلوم است « 1 » . از اينجاست كه حكما فرموده‌اند : « حيثية الوجود كاشفة عن الوجوب » . لذا قال تعالى : « أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ » . و بهذا النظر قيل بالعربيّة : « تجلّى لى المحبوب من كل وجهة * فشاهدته فى كلّ معنى « 2 » و صورة » ديگر آنكه پيش گذشت كه وجودات از صدر تا ساقه ظلّ اللّه است ؛ و حكم ظلّ ، حكم ذى ظلّ است ؛ و مباينت ندارد ظلّ با ذى ظلّ ، چرا كه وجود ظلّ مقهور و ممحوق و مضمحل و فانى در وجود ذى ظلّ خود است ، و حكم احد المتّحدين يسرى الى الآخر « 3 » . مثنوى : « آفتاب آمد دليل آفتاب * گر دليلت بايد از وى رو متاب » و حديث شريف : « بك عرفتك و انت دللتنى عليك و دعوتنى اليك » . و ايضا : « عرفت اللّه باللّه و الرّسول بالرّسول » . اين بود طريقه‌ى ثبوت « 4 » بر قول « 5 » حقه . و دلالت دارد « 6 » اين مطلب ما ورد فى دعاء الصّباح : « يا من دلّ على ذاته بذاته و تنزه عن مجانسة مخلوقاته » . اين است طريق اثبات كه طريق ظاهرش نامند . اما طريقه‌ى باطن او نيست مگر وصول به او تعالى ، يعنى « 7 » متحقق و متخلق شدن به او ، كما ورد : « تخلّقوا باخلاق اللّه » . و آن حاصل نمىشود « 8 » تا آنكه دارا نشوى صفات

--> ( 1 ) . شا : قوله ( 2 ) . پا : معنا ( 3 ) . شا : آخر ( 4 ) . شا : اثبات ( 5 ) . شا : طريقه ( 6 ) . شا : ( دلالت بر ) را ندارد . ( 7 ) . در نسخه شا به جاى عبارت ( تعالى يعنى ) حرف ( و ) آمده است . ( 8 ) . شا : نشود